बच्चाको न्वारान गर्दा सरकारको स्विकृती लिनुपर्ने

सरकारी कागजातमा ब्लेयरको केवल केटी भन्ने मात्र नाम छ । प्रशासनले उनको ब्लेयर नामलाई मान्यता दिएको छैन । तरपनि आइसल्याण्डको एक अदालतले १५ वर्षीया एक केटीले आफुलाई मन पर्ने ब्लेयर भन्ने नाम प्रयोग गर्न पाउने फैसला गरेको छ ।

आखिर के त्यस्तो छ जहाँ केही केही देशहरुले नामलाई लिएर केही सीमा तोकेका हुन्छन् ? कतिपय शव्द वा नाम चाहे निकै मन किन नपरोस् तर उक्त देशको कानूनले त्यस्तो नाम राख्न नपाइने कानून बनाएको हुन्छ । बुवाआमालाई नाम मन परेर मात्र भएर प्रशासनको स्विकृति लिएर मात्र उक्त नाम पास गराउनुपर्छ ।

बिगोग नामका पुरुषले पनि १५ वर्षअघि छोरी जन्मिँदा उनको नाम ब्लेयर राखेछन् । छोरीकेा नाम ब्लेयर राख्नु कानूनको उल्लंघन थियो भन्ने उनलाई थाहा रहेछन् ।

आइसल्याण्डको स्थानीय कानून नै विचित्रको छ । ब्लेयर भन्ने नामको अर्थ हल्का हावाको झोँका हुने भएकाले त्यो केटाको लागि मिल्दो हुने तर केटीले त्यस्तो नाम राख्न नपाउने भन्ने नियम छ त्यहाँ ।

उनले ब्लेयर नाम राखेर छोरीको जन्मदर्ता गराउन जब प्रशासन पुगे । तब सरकारी कर्मचारीले त्यस नाममा जन्मदर्ता गराउन मानेनन् । ब्लेयर भन्ने नामको साटो केवल केटी भन्ने नाम राखेर जन्मदर्ता गरियो ।

तर १५ वर्षपछि आएर ती केटी र उनका बुवाआमाले ठूलो लडाइँ जितेका छन् । कारण एक स्थानीय अदालतले ब्लेयर भन्ने नाम केटीले पनि राख्न पाउने फैसला गरेको छ । अदालती फैसला पछि ब्लेयर पनि निकै खुसी छिन् ।

आइसल्याण्डमा मात्र होइन जर्मनी, स्विडेन, चीन तथा जापान लगायतका मुलुकमा पनि मान्छेको नाम राख्ने कुरालाई लिएर केही प्रतिबन्ध तोकिएको छ । आइसल्याण्डमा लैंगिक अर्थ, व्याकरण तथा स्थानीय भाषामा लेख्न नसकिने नामलाई सरकारी कागजातमा अस्विकार गरिन्छ । नाम राख्न गाह्रो नहोस् भनेरै प्रशासनले छोराका लागि १७१२ र छोरीका लागि १८५३ वटा नामका सूची नै बनाइदिएको छ, जसमध्ये मनपर्ने छानेर आमाबुवाले आफ्ना बच्चाको नाम राख्न सक्छन् ।

यस्तै जर्मनीमा बच्चाको नाम ओसामा विन लादेन राख्न रोक लगाइएको छ । यस्तै आफ्नो बच्चाको नाम बर्लिन राख्न समेत एक दम्पतिले नपाउँदा वकिलको शरणमा जानुपर्‍यो । ती वकिलले अदालतमा गएर यसअघि लण्डन भन्ने नाम राख्न इजाजत दिइसकिएको दाबी पेश गरेपछि मात्र ती दम्पतीले आफ्ना बच्चाको नाम बर्लिन राख्न पाए ।

यस्तै न्युजिल्याण्डमा बच्चाको नाम फोर रियल राख्न पाइँदैन । जापानमा सन् १९९० को दशकमा बच्चाको नाम अकुमा राख्न पाइँदैन थियो । अकुमाको अर्थ सैतान हुन्थ्यो । यस्तै चीनमा समेत स्थानीय भाषामा कुनै अर्थ नदिने नाम राख्न पाइँदैन । नामले केही न केही अर्थ बोकेकै हुनुपर्छ ।

तर, हामीकहाँ बच्चाका नाम जथाभावी राखिन्छ । बाउआमाका एक एक वटा अक्षर जोडेर समेत ठिमाहा नाम राख्ने चलन छ बच्चाको । अंग्रेजी भाषाका बेअर्थी नाम समेत राख्ने चलन बढेको छ पछिल्लो समय । यसले मान्छेका नाम नै कुरुप बन्दै गएका छन् र हाम्रो भाषा र शैली नै लोप हुने हो की भन्ने खतरा छ ।